MAŁA STACJA

Daniił Łaźko

Deszcz ustał. Mokry peron lśni jak czarna rzeka,

co nigdzie nie prowadzi, choć płynąć przyrzeka.

Latarnia, gasnąc, jeszcze coś liczy pod nosem;

prowincja umie czekać — drzemie z papierosem.

W dłoni bilet — kartonik z godziną i datą,

mała powaga druku nad wielką utratą.

Wiatr zagląda przez ramię i kpi po cichutku:

on nigdy nie kupował biletu do smutku.

Za torami las stoi, ciemny i cierpliwy,

taki sam jak na Litwie — więc chyba prawdziwy.

Księżyc wstaje nad drzewa — okrągły, domowy:

znad Wilna szedł tu pieszo do nocy połowy.

Była ręka w tej ręce — dawno, na przystani;

pamięć już tym nie głaszcze i już tym nie rani:

po prostu trzyma w sobie, jak woda — odbicie,

co zostaje, choć fala płynie całe życie.

Pociąg wchodzi na peron ciężko, bez pośpiechu,

w drzwiach konduktor przystaje bez cienia uśmiechu.

Jeden krok — i już jadę; jeden krok — zostaję.

Między jednym a drugim — dwa osobne kraje.

Wsiadam, bo trzeba wsiadać — taka kolej rzeczy:

przytaknie jej semafor, dzwonek nie zaprzeczy.

Bilet mam w jedną stronę. Pamięć — to ta rzeka,

co zawsze płynie pod prąd i w domu mnie czeka.

Tuapse, 12 czerwca 2026

Nota o wierszu

„Mała stacja” to liryczne pożegnanie rozegrane na wieczornym peronie prowincjonalnego dworca. Cała scena jest oszczędna i materialna: mokry kamień, gasnąca latarnia, kartonik biletu, wiatr, daleka linia drzew. Z tych prostych przedmiotów wyrasta sytuacja graniczna — człowiek stoi między odejściem a pozostaniem, między biletem w dłoni a pamięcią, która okazuje się silniejsza od podróży.

Wiersz napisany jest trzynastozgłoskowcem ze średniówką po siódmej sylabie (7+6) i rymem parzystym żeńskim — to metrum polskiej epiki romantycznej, tutaj jednak przeniesione w rejestr kameralny i liryczny. Regularność wiersza działa jak rozkład jazdy: nadaje pożegnaniu spokojny, nieubłagany rytm, w którym mieści się i czułość, i cicha ironia.

Obraz rzeki spina utwór klamrą. Na początku jest to rzeka pozorna — peron tylko „udaje” wodę, lśni, lecz nie prowadzi donikąd. W trzeciej i czwartej strofie pojawia się woda wspomnienia: przystań, dłoń w dłoni, odbicie, które zostaje, choć fala odpływa. W finale rzeka staje się samą pamięcią — jedyną, która „płynie pod prąd”, to znaczy z powrotem ku ziemi ojców, ku Litwie i Wilnu, ku domowi. Podróż prowadzi w jedną stronę; pamięć — w przeciwną.

Ironia jest w wierszu dyskretna i wpisana w przedmioty, nie w komentarz. „Mała powaga druku nad wielką utratą” zestawia urzędową drobiazgowość biletu z bezmiarem rozstania. Wiatr „nigdy nie kupował biletu do smutku” — bo smutek nie wymaga podróży. Najmocniejszym węzłem jest dwuznaczność słowa „kolej”: to jednocześnie porządek losu i żelazna droga. Dlatego kolei rzeczy „przytakuje semafor” i „nie zaprzecza dzwonek” — mechanika dworca potwierdza nieuchronność odjazdu nie słowem, lecz własnym ruchem: opadające ramię semafora jest gestem zgody.

Ton finału nie jest rozpaczliwy. To raczej cicha zgoda na koleje losu — pogodzenie, w którym tęsknota nie zostaje uleczona, lecz oswojona. Bohater wsiada do pociągu, bo „trzeba wsiadać”, lecz wie, że to, co najważniejsze, jedzie w przeciwną stronę i czeka na niego w domu.